Wina z Prioratu

Priorat to niewielki, górzysty obszar w Kataloni, często uznawany za najlepszy region winiarski Hiszpanii. Posiada najwyższą apelację DOQ. Na obszarze około 2000 ha znajduje się 96 winnic, należących do ponad 500 winiarzy. Wina regularnie zdobywają prestiżowe nagrody w konkursach i przez wielu uważane są za najlepsze wina czerwone Hiszpanii, a nawet Europy! To zdecydowanie druga Duma Katalonii – zaraz za FC Barcelona 😉

Mówi się, że wina z Prioratu mają w sobie coś boskiego. Niewątpliwie ma to związek z ich legendą, do której nawiązuje nawet logo apelacji. 

W XII wieku grupa mnichów wyruszyła z Francji do Katalonii szukając idealnego miejsca na założenie klasztoru. Spotkany przez nich pasterz opowiedział im o swoim niezwykłym śnie: na zboczu góry Montsant zobaczył anioły wznoszące i opadające po ogromnej złotej drabinie, która łączyła ziemię z niebem i opierała się o szczyt sosny. Mnisi uznali to za znak od Boga i uznali ten teren za święty. Wybudowali tam klasztor, który nazwali Scala Dei (Drabina Boga), a w miejscu sosny postawili ołtarz. I oczywiście zasadzili winorośl. Wkrótce okazało się, że ich wina mają niepowtarzalny charakter. Trafiły na królewski stół i szybko stały się symbolem luksusu – były bardzo pożądane przez hiszpańską arystokrację, a przez ograniczoną produkcję ich cena była wyjątkowo wysoka.

W XIX wieku, w wyniku konfiskaty dóbr kościelnych przez hiszpański rząd, klasztor został opuszczony, a winnice porzucone. Lokalni chłopi, w odwecie za lata uciśnienia, klasztor splądrowali i podpalili. Region popadł w zapomnienie na ponad 100 lat. W latach 70. XX wieku grupa ambitnych winiarzy postanowiła ożywić winiarstwo w Prioracie – odnowili stare winnice, zaczęli eksperymentować z tradycyjnymi szczepami i wprowadzili nowoczesne techniki winifikacji. 

Dziś po klasztorze zostały tylko ruiny, ale wciąż jest otwarty dla zwiedzających. Za to wina zachowały tego samego ducha. Za ich niezwykłą jakość odpowiada przede wszystkim unikalne terroir – kwarcowe łupki wulkaniczne zwane llicorella. Są ciemne i kruche, mają delikatną fakturę i niesamowicie błyszczą się w słońcu. Nie zatrzymują wody, krzewy zmuszone są więc do poszukiwań jej na dużych głębokościach. 
Llicorella jest niesamowicie bogata w minerały i wnosi do win cały swój charakter – to właśnie ona nadaje charakterystyczny mineralny posmak, który odgrywa w priorackich winach kluczową rolę.
Tak wygląda w winnicy Costers del Priorat:

***
Inna legenda głosi, że gdy Adam i Ewa zjedli zakazany owoc, z nieba zstąpił Anioł z ognistym mieczem w ręku. W miejscu, gdzie zstąpił, uderzenie było tak straszne, że kamienie rozpadły się na tysiące kawałków, a ogień miecza spalił je, pozostawiając na zawsze czarne jak węgiel. Przez tysiące lat nie urosła tam żadna roślina, a ludzie nazwali to miejsce Oceanem Czarnych Kamieni. Tysiące lat później, pewien wieśniak zapuścił się do zakazanego miejsca w poszukiwaniu pozostałości konfliktu między Bogiem a człowiekiem. Gdy dotarł na szczyt wzgórza, zobaczył wyrostek wyłaniający się z ziemi. Był to suchy i poskręcany pień, z którego wyrastały dwie gałęzie z kilkoma liśćmi. Z jednej z gałęzi zwisała kiść małych, okrągłych owoców podobnych do kamyków. Gdy mężczyzna ich skosztował, poczuł mineralny smak pestki i kwasowość owocu. Przez chwilę zakręciło mu się w głowie ze wzruszenia, bo w owocu tym skoncentrowały się wszystkie smaki i aromaty wiatru, słońca i ziemi. 
Pięknie, prawda?

***
W Prioracie duże znaczenie ma też temperatura, a właściwie jej różnice – latem w dzień jest tam 40°C, nocą spada do 12°C – powoduje to wysoką dojrzałość winogron i ich słodycz, przy jednoczesnym zachowaniu niezwykłej świeżości i kwasowości. 
Specjalnością są wina czerwone, znane ze swojej intensywności, głębokiego koloru i bogactwa aromatów. Są opisywane jako jedne z najgłębszych i najbardziej złożonych win na świecie. I mają świetny potencjał starzenia.

Dwie podstawowe odmiany szczepów doskonale się uzupełniają i to głównie na nich opiera się styl win: 
Garnacha (Grenache) – zapewnia owocowe aromaty i słodycz
Cariñena (Carinyena, Carignan, znany także jako Samsó lub Mazuela) – naje strukturę i głębię, ma wysokie taniny i kwasowość.
Pozostałe uprawiane szczepy to Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah, Cabernet Franc, Pinot Noir, Tempranillo i Picapoll Negro.

Choć gorący klimat sprzyja uprawie czerwonych winorośli (stanowią 90%), to produkuje się tam też wina białe, ze szczepów Garnacha Blanca, Macabeo, Pedro Ximenez. Ich charakter również odzwierciedla unikatowe terroir Prioratu, a przez ich niewielką produkcję często są one poszukiwane przez koneserów bardziej złożonych, nietypowych białych win.

***
Na degustacji spróbowałyśmy 8 win (w tym 2 białych):
Quars 2020 – Garnacha Blanca – Portal del Priorat 
Lo Coster Blanc 2022 – Macabeo + Garnacha Blanca – Sangenis i Vaque
Camins del Priorat 2022 – Garnacha – Álvaro Palacios
Nerin Terra 2020 – Garnacha + Cariñena – Belondrade 
Embruix 2019 – Garnacha + Cariñena + Merlot + Syrah + Cabernet Sauvignon – Vall Llach 
Les Terrasses 2018 – Cariñena – Álvaro Palacios
Vall Por 2017 – Garnacha + Cariñena + Merlot + Cabernet Sauvignon – Sangenis i Vaque 
Montgarnatx 2013 – 70% Garnacha + 30% Cariñena – Cartoixa de Montsalvat 

Degustacja odbyła się w Kobiety Wino i Śpiew, a poprowadziła ją wielka miłośniczka Prioratu, sommelierka i znawczyni wina oraz whisky – Agata Bo! Było wspaniale!

***
W Prioracie uprawia się stare krzewy, które produkują mniej winogron, ale za to wyższej jakości. Grona mają bardziej skoncentrowane aromaty i smak, ale powoduje to jednocześnie mniejszą produkcję wina. To oznacza jedno – wina z Prioratu nigdy nie są tanie. Mniej prestiżowy Priorat istnieje, ale nadal nie jest winem budżetowym. Przy okazji Warsaw Wine Experience wspomniałam o nowym pokoleniu winiarzy z Prioratu, którzy chcą się zdystansować od tradycyjnego, mocnego i ciężkiego profilu, i robić wina mniej poważne, w bardziej przystępnych cenach, ale wciąż zachowujące wyjątkowy charakter.

Mimo wysokich cen win z Prioratu, warto sobie czasem pozwolić na ten luksus i samemu doszukać się w nich tego boskiego składnika. Salud!